Twente on the move

Twente on the move

De Twentse arbeidsmarktmonitor van september 2018 toont dat het aantal werkzame personen in Twente sinds 2014 met 11.200 oftewel 3,8% is gestegen. Daarmee groeit de Twentse werkgelegenheid iets harder dan de Nederlandse werkgelegenheid. De Twentse arbeidsmonitor geeft dus een positief beeld. Anno 2018. Maar hoe ziet Twente er in 2028 uit?

TOM, zelf tien jaar, vroeg enkele deskundigen naar hun visie. Samenwerken wordt het credo.

“Mooi dat de werkgelegenheid stijgt en de werkloosheid daalt. Dat is goed nieuws voor de mensen en voor Twente. We moeten er wel voor blijven zorgen dat we zoveel mogelijk werkzoekende mensen aan een betaalde baan helpen en dat de uitstroom van mensen uit de bijstand doorgaat. Hier zullen we met onze aanpak op moet anticiperen.” Aldus reageert Arjan Kampman als voorzitter portefeuillehouders-overleg Arbeidsmarkt en wethouder Arbeidsmarkt van de gemeente Enschede op de recente cijfers. Goed nieuws, dat zeker. En misschien wel de beste sinds 2008 toen de crisis, vooralsnog in eerste instantie als bankencrisis, zich aandiende. Al snel bleek het een virus dat niet alleen de financiële sector infecteerde;  het greep om zich heen als de Spaanse griep en eiste in elke sector slachtoffers.

Goede basis voor komende tien jaar

Tien jaar later hangt de vlag er anders bij. Ook in Twente waar bouw en maakindustrie weer floreren. Geen vuiltje aan de lucht? Nou, toch wel, want er zijn niet genoeg mensen. Dat kan de economische groei in deze regio remmen. Een punt van aandacht, zegt ook oud-IKT-voorzitter Jaap Spoorenberg: “We hebben nu de wind in de rug: XL Businesspark in Almelo, Kennispark in Enschede, Technology Base op het vliegveld. Kees Kolen met zijn Lithium Werks, Heylen Groep op XL Businesspark. Daar zijn  mensen voor nodig, maar die hebben we niet op dit moment. Dus er zal heel snel een taskforce voor moeten komen om dat op te lossen. Die kan dan flink aan de bak.”

Er is wel een lichtpuntje: “We leren in Twente beter samenwerken. Binnen de Twente Board, de Agenda van Twente, de regio. Met het IKT hebben we Ondernemend Twente samen met meer dan twintig netwerkclubs in het leven geroepen. Alle initiatieven gaan nu iets opleveren, alleen moet het nog sneller. De makke is dat we elkaar wel vinden maar dan moet er vervolgens ook wat gebeuren.”

Voor de komende tien jaar is er een goede basis, zegt Spoorenberg: “Mijn droombeeld is dat mensen hier in 2028 plezierig wonen in een groene omgeving waar de motor van de regionale bedrijvigheid die hightech is. Want daarin onderscheiden we ons.”

Nieuwe generatie ondernemers

Rard Metz, Regiosecretaris van de Koninklijke Metaalunie, ziet dat er in de metaal al een goede samenwerking is. “Nederlanders zijn namelijk handelsmensen en als het wat oplevert gaan ze nog met de duivel om tafel”, aldus Metz, die de generatie van babyboomers met hun old boys network de komende jaren ziet verdwijnen: “Er komt ook in onze branche een nieuwe generatie ondernemers die minder op relaties zullen steunen, maar wel samen grote conglomeraten gaan vormen. Meerdere disciplines onder één dak, waar samen wordt gewerkt voor meerdere grote partijen. Ja, smart industry, maar dat vind ik een modenaam. Wat we in elk geval nodig hebben zijn mensen. Handen aan de ploeg.”

Die nieuwe generatie ondernemers zal minder oog hebben voor de eigen identiteit, zegt Metz: “Auto’s met de naam van het bedrijf erop is onbelangrijk, veel meer zullen de nieuwe ondernemers kijken naar functionaliteit en sneller kunnen inspelen op veranderingen. Er ontstaat een andere wereld: Amerika en wellicht ook Engeland verbannen zichzelf terug naar de middeleeuwen, maar elders in de wereld gebeurt nog genoeg. Daar zal de nieuwe Twentse generatie metaalbedrijven zeker van kunnen profiteren. Twente heeft netwerken genoeg en de contouren worden langzaam zichtbaar; kijk naar de lectoraten bij Saxion, zoals mechatronica en robotica, waar bedrijfsleven en kennisinstituten samenwerken.”

Installatiebranche zwaar onder druk

Samenwerken is ook voor installatiebedrijven een manier om in de komende jaren aan de vraag te voldoen. Immers, de energietransitie is onontkoombaar en zal de installatiebranche zwaar onder druk zetten. Berthold van Benthem is regiomanager Oost van Uneto-VNI, de brancheorganisatie voor de installatiesector. Als ergens het gebruik van vakmensen zich geldt is het hier, zegt Van Benthem: “Er werken nu landelijk 120.000 mensen in onze branche en er is werk voor 145.000 mensen. We komen er dus 20.000 tekort.”

Dat er dus meer mensen opgeleid moeten worden om te voldoen aan de vraag is duidelijk. Ook in Twente, waar de vraag naar een totaaloplossing in het kader van de energietransitie groot is. “Het vraagt om nieuwe techniek en dat heeft niet iedere installateur. Bedrijven moeten meer gaan samenwerken om dat te kunnen. Ook omdat de opdrachtgever echt garanties wil dat zijn investering besparingen oplevert.” Van Benthem verwacht dat de doelstellingen van de overheid nu niet gehaald kunnen worden: “Het tempo is hoog en we hebben niet voldoende mensen om dat tempo te halen.”

Twente kent een grote installatiebranche die de komende jaren met deze problematiek zal worden geconfronteerd. Er is een hoog tempo, er zijn te weinig vakmensen en bovendien zijn er de hoge eisen die opdrachtgevers stellen. En als dat in de komende tien jaar is opgelost wacht al weer de volgende uitdaging, zegt Van Benthem: “Alles wordt slimmer, auto’s worden slimmer, installaties worden slimmer. Overal zit een sensor ingebouwd, die data levert die vervolgens weer geanalyseerd moeten worden. ICT gaat de komende tien jaar een veel grotere rol spelen in ons vak, maar zover is de installatiebranche nog lang niet.”

Movement om een doel te bereiken

Twente was vroeger de regio met de grote bedrijven. Hengelo was de metaalstad met Stork, de Heemaf, Almelo en Enschede hadden de textiel met de Van Heek’s en Ten Cate. Strategic Business Development-directeur Kees Eijkel van de Universiteit Twente ziet de grote bedrijven terugkomen. “Bedrijven van de omvang zoals vroeger geven structuur aan de regionale economie. Ik denk dat na een periode met de focus op het midden- en kleinbedrijf en startups de grote partijen weer terugkeren en die structuur terugbrengen. Je ziet het al: Demcon, Lithium Werks, VDL in zeker zin wellicht ook. Grote bedrijven geven een enorme impuls, leveren de meeste synergie en toegevoegde waarde.”

De terugkeer van grote spelers maakt van Twente een volwassen speler. Zeker in nationaal en internationaal verband is dat van belang. Eijkel: “De komende tien jaar zal de triple helix enorm belangrijk zijn: bedrijfsleven, overheden en kennisinstituten. Daar zit straks het vermogen om te innoveren en het vermogen die innovatie te begeleiden. Dat gaat echt onze aandacht vragen.”

Ook hier komt weer de term samenwerking om de hoek: “De universiteit moet geen klussenfabriek worden maar is er om een onafhankelijk kennisproduct van hoog niveau te leveren. Dat doe je met andere partijen.”

Kees Eijkel voorspelt in Twente de komende tien jaar een ‘movement’: “In een stabiele wereld zit je stil, dan heb je een organisatie en alles kabbelt traditioneel voort. Maar we leven in een snel veranderende wereld en dan heb je een movement nodig, een movement die een doel wil bereiken. Dat is een gezonde economie zonder grote druk op verkeer, milieu en landschap. Waar je op een gezonde manier je werk doet in een mooie omgeving.”

De bal ligt bij het onderwijs

Die mooie omgeving wil Quirine ter Haar graag houden. “Want het toeristische belang blijft groot in deze regio”, vertelt de merkleider Twente Marketing: “De sector groeit en dat is goed voor de economie maar stimuleert ook de leefbaarheid voor de Tukkers zelf. En het is van belang voor bedrijven en organisaties om hier mensen naar toe te trekken. We moeten dan ook de komende tien jaar blijven investeren in vrije tijd.”

In het komende decennium zal echter wel de vraag gesteld worden waar de grens moet liggen. Ter Haar: “De vraag hoeveel toeristen we willen trekken ligt wel op tafel maar het is nu nog geen probleem. Echter over vijf, zes jaar wel en dan moet er een antwoord komen. We kunnen meer toeristen trekken, maar hoe verhoudt zich dat tot de kwaliteit van het leven dat onze USP is in Twente. Je moet er zorgvuldig mee omgaan. De toeristische sector is in tijden van crisis gegroeid. Ook in banen. We hebben dus een mooi aandeel in de Twentse economie.”

De vraag of Twente net als Vlieland de toeristische groei moet indammen door geen nieuwbouw meer toe te staan op het eiland ligt vooralsnog niet op tafel. Na tien jaar mindere tijden ligt het Schip Twente nu op koers. Met echter één klip die behendig omzeild moet worden: er zijn meer mensen nodig voor de nieuwe werkgelegenheid die er aankomt. De bal lijkt te liggen bij het onderwijs.

>
>
>
TOM's Business Blow Out
TISSER
Jongbloed
Concordia
Eurorisk
Van Deinse Medianieuw
EY
Aysay