Jan Michiel Wagenaar staat ondernemers bij tegen bancaire blunders

Jan Michiel Wagenaar staat ondernemers bij tegen bancaire blunders

Geen Robin Hood, wel strijden voor mkb’er

Met zijn aandeel in de affaire van de Boekelose projectontwikkelaar Pim Polman tegen de vastgoedbank Propertize maakte de Enschedese advocaat Jan Michiel Wagenaar naam. Inmiddels kan hij bogen op meer successen, waaronder een lange juridische strijd rondom renteswaps en de eerste uitspraak van de Hoge Raad in een van zijn zaken. Hij staat even stil bij tien jaar zelfstandig advocaat in financieel en ondernemingsrecht vanuit zijn fraaie nieuwe kantoor aan de Enschedese Bisschopstraat.

Het had anders kunnen gaan met Jan Michel Wagenaar die na zijn studie rechten op de Amsterdamse Zuidas terecht kwam. Hij werkte er voor aansprekende kantoren als Allen & Overy en Freshfields Bruckhaus Deringer. Na tien jaar Zuidas en Londen keerde hij terug naar de Twentse geboortegrond, waar hij samen met zijn vrouw en twee kinderen woont. Een carrière binnen de grote kantoren lag in het verschiet, maar toch koos Wagenaar het zelfstandig ondernemerschap “Het was kiezen, daar blijven of de keuze voor het eigen pad. Ik kom uit een ondernemersgezin en het ondernemerschap kriebelde ook bij mij.” Hij besloot een eigen zakelijke praktijk te beginnen met voornamelijk ondernemers en ook particulieren als clientèle. Dat is inmiddels tien jaar geleden en dat besluit betreurt hij tot op heden niet. En al zeker niet omdat hij zich als een terriër verdienstelijk vastbeet in een aantal onverkwikkelijke bancaire praktijken rond renteswaps en onterechte kredietopzeggingen. “De zaak voor Polman paste in het rijtje disputen tussen ondernemers en banken op het gebied van vastgoedfinancieringen. De kwestie van de renteswaps sloot daar op aan. Daarvoor ben ik door een aantal grote cliënten uit Twente en vanuit het hele land ingeschakeld. Maar ook kleinere cliënten, want voor iedereen is duidelijkheid en gerechtigheid even belangrijk.” De renteswap is een derivaat product dat de banken in grote getale aanboden bij het verstrekken van een lening, in totaal zijn er 38.000 verkocht aan zo’n 22.000 mkb’ers. De totale schade wordt geschat op € 14 miljard. Wagenaar: “Op zich kan rentebescherming zeker nuttig zijn, maar dan moet de bank de klant wel juist en volledig informeren over de risico’s. In het kader van de zorgplicht moet de bank daar voor waarschuwen. In veel gevallen was de documentatie van de bank zelfs misleidend.”

Vertraging door banken

Zodoende werden duizenden ondernemers gedupeerd. Wagenaar: “Het betreft behoorlijke claims variërend van 2,5 ton tot zelfs tien miljoen.” Hij vervolgt: “Interessant bij dit alles is hoe de banken zich opstellen tegen hun eigen klanten. Sinds ze in 2014 door de AFM op de vingers zijn getikt is er sprake van een vertragingstactiek door de banken. Ze beroepen zich dan op verjaring. Of ze doen een voorstel om tien procent van de schade te vergoeden. Als de klant dat niet accepteert leidt dat zelfs tot agressief gedrag van de kant van de banken, waaronder incassomaatregelen en het blokkeren van bankrekeningen. Nee, dat zijn geen incidenten. Als een cliënt weigert op het aanbod van de bank in te gaan, dan wordt soms gedreigd met opzeggen van het krediet. In de basis is dat als afpersing te kwalificeren.” Bovendien stoort Wagenaar zich aan het gedrag van de banken. “Het is powerplay en intimidatie soms. Ze komen met acht man sterk naar de zittingen: interne juristen en bankiers. Twee doen het woord, de anderen zitten er bij ter intimidatie. Er worden kosten noch moeite gespaard om de zaken te traineren en de cliënt uit te roken.”

Ook andere zaken

Jan Michiel Wagenaar behoort tot een select gezelschap specialisten die zich in deze materie heeft vastgebeten. “Er is een handjevol advocaten dat zich hierin verdiept. Dat komt ook omdat het juridisch en financieel buitengewoon complex is. Het is natuurlijk goed dat je gezien wordt als specialist, maar naast renteswaps bestaat mijn praktijk uit financieel- en ondernemingsrecht, verzekeringen, vermogensbeheer en vastgoed. Concrete voorbeelden zijn renteopslagverhogingen, kredietopzeggingen of witwassen. De cliënt wordt overladen met vragenformulieren en als er een vraag niet goed beantwoord is, dan krijg je als cliënt al problemen, waaronder zelfs kredietopzegging. Terwijl nota bene de banken zelf hun compliance niet goed op orde hebben.”

Korte lijnen en persoonlijke contacten

Zijn keuze voor het ondernemerschap, en met name de focus op bancaire- en vastgoedperikelen, is een goede geweest, concludeert Wagenaar na tien jaar als eenpitter te hebben gewerkt, “Het bevalt goed, want als eenling ben je flexibeler en ik kan met deze zaken voor de volle honderd procent bezig zijn. Ik heb cliënten die bij mij passen en er zijn korte lijnen, persoonlijke contacten en concurrerende tarieven. Uitbreiding van het kantoor? Daar streef ik voorlopig nog niet naar, hoewel ik soms ook zaken moet afwijzen. Kijk, iedere crisis, ook nu, geeft weer aanleiding tot juridische kwesties, vooral in de financiële wereld. Het gros van de ondernemers is afhankelijk van de bank en durft niet op te staan of weet niet dat je dat kunt. Men denkt vaak dat de bank wel in het belang van de cliënt handelt, maar het is vooral het belang van de bank zelf en de aandeelhouders. De vorige crisis werd veroorzaakt door de banken en in de afwikkeling handelden de banken vooral in hun eigen belang. In de coronacrisis presenteren de banken zich nu in de media als redder van het mkb, terwijl de maatregelen met name door de overheid worden gefaciliteerd. De overheid, dus de belastingbetaler, loopt het risico, maar de banken strijken de eer op en steken de provisies in hun zak. Daar ligt de kern van het probleem, het verdienmodel van de bank en het kortetermijnbonussysteem. In mijn praktijk zie ik al meerdere zaken waarbij de banken anders handelen dan ze zich profileren in de media. Nee, ik voel me geen Robin Hood. Maar als een bank (interne) problemen neerlegt bij de cliënt en een machtspositie inneemt, waardoor de cliënt schade lijdt of er aan onderdoorgaat, dan vind ik wel dat je daar hard tegen op moet treden.”

*advertorial

>
>
>
Eurorisk
Boers & Lem
Westerhuis Verhuur
EY
Dijks Leijssen
Jongbloed